Do tego czasu większość kobiet dorobiła się już „linii charakteru" i innych drobnych zmarszczek na twarzy, a niektóre z nich mogą nawet zauważyć, że skóra na twarzy zaczyna wiotczeć. Skóra podlega dwu rodzajom starzenia: jest to tzw. fotostarzenie (zmiany spowodowane działaniem promieni słonecznych) i starzenie chronologiczne (zmiany spowodowane normalnym upływem czasu).
Lekarze podkreślają, że ponad 80 procent objawów, które kojarzymy z procesem starzenia się skóry, nie zostało spowodowanych przez starzenie chronologiczne, tylko przez fotostarzenie. Zdjęcia fotograficzne starszych wiekiem mnichów i mniszek, którzy bardzo rzadko eksponowali skórę na działanie promieni słonecznych, stanowią wręcz wstrząsający dowód na to, o ile młodziej wygląda skóra, jeśli przez całe życie człowiek chroni ją przed słońcem.

Większość z nas może zauważyć podobny dowód - wystarczy, że obejrzymy własną skórę na pośladkach lub innej części ciała nie eksponowanej na promienie ultrafioletowe. Choć lekkie obwiśnięcie skóry na pośladkach jest nieuniknione, to jednak rzadko dojrzymy tam zmarszczki, a skóra ma równomierne zabarwienie, bez plam pojawiających się na skórze zbyt często wystawianej na słońce przez wiele lat.
Na powstawanie zmarszczek niemały wpływ ma także palenie papierosów; widać to szczególnie wokół oczu (ukośne zmarszczki) oraz ust (nad górną wargą). Niektórzy eksperci uważają, że to wzmożone powstawanie zmarszczek następuje z powodu zwężenia naczyń krwionośnych przez nikotynę, a tym samym niedoboru składników odżywczych przenoszonych przez krew do skóry. Niektórzy lekarze uważają też, iż substancje chemiczne zawarte w dymie papierosowym mogą mieć bezpośrednie, choć dotąd jeszcze nie znane, szkodliwe działanie na skórę. Palenie papierosów zmienia także koloryt cery, która staje się blada i ziemista.
Pomarszczenie i zwiotczenie zewnętrznej warstwy skóry jest odbiciem zmian zachodzących w jej strukturze, przede wszystkim w skórze właściwej. Otóż włókna kolagenowe, które nadają skórze sprężystość i odporność na rozciąganie, a także włókna elastyny, powodujące zdolność skóry do obkurczania się po rozciągnięciu, zaczynają słabnąć. Co więcej, sama skóra i leżąca pod nią tkanka podskórna robią się coraz cieńsze, natomiast pofałdowana warstwa brodawek skóry między skórą właściwą a naskórkiem spłaszcza się - przypomina teraz bardziej spokojne jezioro niż wzburzone morze - powodując większą kruchość skóry. Te zmiany mogą sprawić, że na powierzchni skóra jest matowa i wygląda martwo. Cieńsza skóra jest także bardziej podatna na siłę przyciągania, więc zaczyna obwisać.
Możesz przez dłuższy czas zachować młody wygląd skóry, jeśli nabierzesz właściwych nawyków i będziesz prowadzić rozsądny tryb życia. Nie pal, alkohol pij wyłącznie okazjonalnie albo wcale, unikaj nadmiernej ekspozycji ciała na słońce, ćwicz i stosuj prawidłowo zrównoważoną dietę. A przy tym używaj w późniejszych latach balsamów nawilżających, które nie tylko pomogą zredukować wysuszenie (następny problem starzejącej się skóry), ale także pogrubią skórę, nadając ci, choć tymczasowo, o wiele młodszy wygląd. Istnieją dowody na to, że terapia uzupełniająca niedobory estrogenu pomaga także niwelować oznaki starzenia się skóry. Jedno z badań wykazało, że estrogen u przyjmujących go kobiet zwiększa grubość naskórka, ale tylko na cztery do sześciu miesięcy, po tym czasie poprawa ustępuje.
Niektórzy ludzie w sposób naturalny starzeją się wolniej od innych. Tutaj właśnie wielką rolę odgrywają odziedziczone dobre geny. Skóra u ludzi o wysokich kościach policzkowych generalnie nie marszczy się i nie wiotczeje tak mocno jak u osobników z okrągłą twarzą; ponieważ skóra musi się naciągać na kościach, to występuje małe prawdopodobieństwo, że pomarszczy się w ich okolicy. Ogólnie rzecz biorąc, skóra czarnych kobiet starzeje się o wiele wolniej niż skóra kobiet rasy kaukaskiej; uważa się, iż jest to spowodowane większą ilością pigmentu w ich skórze, dostarczającego solidniejszej ochrony przed promieniami ultrafioletowymi. Niektóre badania sugerują, że czarna skóra może mieć także inne właściwości opóźniające starzenie się, których nie mają skóry białe. Jedno z badań na przykład wykazało, że czarna skóra zawiera więcej fibroblastów niż skóra biała; fibroblasty są komórkami skóry właściwej, odpowiedzialnymi za produkcję kolagenu i elastyny, tkanek podtrzymujących skórę. Kolagen skóry czarnej występuje także w ciaśniejszych „pęczkach" niż w skórze białej, co także może powodować większą odporność skóry.
Zmarszczki na twarzy nie są jedynym problemem starszej kobiety. Niezależnie od tego, że występuje większe prawdopodobieństwo pojawienia się raka skóry, wraz z upływem lat mogą się wykształcić także inne zmiany skórne. Plamy starcze, zwane też plamami wątrobowymi, to płaskie, brązowe placki, które mogą się pojawić na twarzy, dłoniach, plecach oraz stopach. Powstają na skutek działania słońca na starszą skórę. Plamy starcze, w medycynie nazywane solar lentigines, są nieszkodliwe, ale pod względem kosmetycznym niepożądane. Chociaż są dostępne na rynku kremy wybielające, to jednak nie w pełni skuteczne. Czasami dermatolodzy usuwają plamy, zamrażając je ciekłym azotem lub stosując niewielkie ilości kwasu do złuszczenia zmian skórnych.
U wielu kobiet wraz z wiekiem rozwija się łojotokowe rogowacenie starcze. Pojawiają się brązowe lub czarne brodawki, przypominające kurzajki. Choć same w sobie nie są niebezpieczne, powinny być bacznie obserwowane; wszelkie zmiany lub rozrost owych brodawek mogą wskazywać, iż nie jest to rogowacenie, ale wczesne stadium raka skóry, który powinien być usunięty. Oboje, ty i dermatolog, powinniście uważnie obserwować owe zmiany skórne.
Plamki naczyniakowe to małe jasnoczerwone lub wiśniowe plamki na skórze, wywołane przez rozszerzone naczynia krwionośne. Występują u około 85 procent ludzi w średnim wieku i starszych, zazwyczaj na klatce piersiowej i plecach. Choć nie są przedmiotem medycznej troski, to łatwo je można usunąć ambulatoryjnie.
Chociaż nieunikniony jest fakt, że na twojej skórze pojawią się oznaki starzenia - wraz ze starzeniem się całego organizmu - to jednak można przytoczyć coraz więcej dowodów na to, że stan skóry jest odbiciem twojego trybu życia. Dbaj o siebie wszechstronnie, a skóra będzie wyglądała młodo aż do późnej starości. A fakt, że będziesz się dobrze czuła także pod względem psychicznym, uwidoczni się na szczęśliwszej, bardziej promiennej twarzy, którą pokażesz całemu światu.