Jeśli chodzi o leczenie trądziku, to sprawa wygląda o wiele lepiej niż dawniej. Obecnie wiedza lekarska na temat przyczyn powstawania tego schorzenia jest dużo szersza, dlatego pozwala dermatologom na wkraczanie na wszystkich poziomach. Istnieją specyfiki kontrolujące lepkość komórek i zapobiegające powstawaniu czopów; są także leki korygujące nadmierne wydzielanie androgenów u kobiet i zmniejszające w ten sposób wydzielanie łoju; są także antybiotyki redukujące namnażanie się bakterii w mieszkach włosowych. Niektóre z tych specyfików zażywa się doustnie, niektóre nakłada miejscowo na skórę. Wszystkie leki działają tylko na część osób, a większość specyfików ma pewne skutki uboczne. Oto krótki przewodnik po lekach, które może ci zalecić dermatolog.
Leki ogólnodostępne
Kiedy spojrzysz na odpowiednią półkę w drogerii, zobaczysz kilkadziesiąt preparatów przeznaczonych do leczenia trądziku. Wszystkie z nich prawdopodobnie zawierają jeden lub kilka z niżej wymienionych „aktywnych" składników.
Siarka (na przykład w produktach Clearasilu) działa hamująco na wydzielanie łoju.
Rezorcyna i kwas salicylowy pomagają w oczyszczaniu naskórka, usuwając obumarłe, złuszczone komórki skóry. Bywają składnikami wielu „toników" (najczęściej w połączeniu z alkoholem) oraz występują w niektórych preparatach przeciwtrądzikowych (Stridex, Cle-arasil i Oxy).
Nadtlenek benzoilu, jeden z najbardziej znanych środków przeciwtrądzikowych, dostępny w stężeniu 5- i 10-procentowym. Jego działanie polega na przyspieszaniu cyklu wymiany skóry; nie dopuszcza do zatykania porów przez obumarłe, złuszczone komórki. Niektórzy lekarze uważają także, iż nadtlenek benzoilu zwalcza bakterie w mieszkach włosowych. Jest składnikiem preparatów Oxy-5 i Oxy-10.
Leki na receptę
Antybiotyki
W zasadzie do leczenia trądziku stosuje się dwa rodzaje antybiotyków: stosowane miejscowo (na skórę) oraz systemowo (zażywane doustnie). W większości przypadków trądziku łagodnego lub umiarkowanego lekarze najpierw ordynują antybiotyki do stosowania miejscowego. Dwa najbardziej powszechnie stosowane antybiotyki to erytromycyna i klindamycyna. Występują w roztworach żelowych lub alkoholowych oraz w łagodzących podrażnioną skórę lotionach.
Jeśli antybiotyki stosowane miejscowo nie przynoszą efektów, lekarze mogą przepisać leki doustne. Kobiety zażywające doustnie antybiotyki mogą mieć pewne kłopoty: u wielu z nich dochodzi do stanu zapalnego lub infekcji drożdżakowych pochwy, ponieważ antybiotyk zakłóca jej naturalną florę bakteryjną. Jeśli miałaś już kiedyś infekcję drożdżakową, zwłaszcza po zastosowaniu antybiotyku, powinnaś o tym powiadomić lekarza. Czasami zastosowanie innego antybiotyku pomoże wyleczyć trądzik, nie wywołując zapalenia pochwy. (Zapalenie to ustąpi po zastosowaniu powszechnie dostępnych preparatów i nie będzie stanowiło poważniejszego problemu, chociaż może być nieprzyjemne.) Czasami antybiotyki wywołują pewne dolegliwości trawienne. Niektóre, z grupy doustnych, mogą także zwiększyć ryzyko reakcji fotouczuleniowej - skóra staje się wtedy nadwrażliwa na promieniowanie słoneczne. To także należy omówić z lekarzem.
Najczęściej przepisywanymi antybiotykami w przypadku trądziku są tetracyklina i erytromycyna. Lekarz może także przepisać minocyklinę, doksycyklinę i sul-famerazynę. Sporadycznie zaleca się doustne dawki klindamycyny. Większość antybiotyków można bezpiecznie zażywać przez dłuższy okres, chociaż kiedy już zaczną działać, dawki mogą zostać zredukowane.
Wyniki ostatnich badań wykazały, że pewne szczepy bakterii w niektórych przypadkach mogą być oporne na działanie antybiotyków, powodując nawrót trądziku. Dalsze badania zaowocują niewątpliwie w przyszłości szerszą paletą antybiotyków.
Leki pochodne witaminy A
Prawdopodobnie słyszałaś już o Retinie-A. Została ona okrzyknięta pierwszym skutecznym środkiem przeciwzmarszczkowym, pierwszym leczniczym kremem przeciw starzeniu się i „cudownym" lekiem.
Retin-A jest istotnie pierwszym - i jak dotąd jedynym - sprawdzonym środkiem leczącym trądzik. Retin-A (medyczna nazwa tretinoina, kwas retinojowy) działa przez złuszczanie skóry, obluzowuje pozlepiane komórki w mieszkach włosowych, chroniąc je przed ponownym zaczopowaniem. (Niektóre badania sugerują także, iż Retin-A ma regenerujące działanie na skórę;  Ponad 85 procent dotkniętych trądzikiem pacjentów zanotowało po stosowaniu Retinu-A poprawę w ciągu dwunastu tygodni. Jednak lek ten może wywołać zaczerwienienie skóry oraz jej stan zapalny, zwłaszcza w pierwszych tygodniach stosowania; używając Retinu-A należy także pamiętać, i jest to szalenie istotne, aby całkowicie unikać słońca. Lek ten zwiększa wrażliwość skóry na słońce i u ludzi stosujących go, a nie używających preparatów z filtrem UV, może dojść do poważnych poparzeń słonecznych. Retin-A zazwyczaj stosuje się raz dziennie przez dwa, trzy dni w tygodniu, zwykle na noc. Bywa dostępny w żelu, płynie lub kremie (ta ostatnia forma leku jest wskazana dla osób reagujących zaczerwienieniem skóry na lek).
Inne leki, będące pochodnymi witaminy A, stosowane do leczenia trądziku to Accutan (pod nazwą medyczną izotretinoina). Wielu lekarzy uważa, że Accutan jest najskuteczniejszym dostępnym lekiem na różne oporne w leczeniu formy trądziku torbielowatego. Właściwie nie wiadomo, jak ten lek działa, ale naukowcy zaobserwowali, że u stosujących go pacjentów gruczoły łojowe obkurczają się, wytwarzając mniejsze ilości łoju.
Dla kobiet jednak Accutan ma jedną poważną wadę: jeśli zastosuje się go podczas ciąży - nawet jednorazowo - może spowodować niezwykle poważne deformacje rozwijającego się płodu. Dlatego więc lekarze nie przepisują kobietom Accutanu, chyba że stosują one nadzwyczaj efektywne środki antykoncepcyjne. Zajście w ciążę jest w zasadzie całkiem bezpieczne w sześć tygodni po odstawieniu leku, gdyż nie uszkadza on jajeczek w jajniku. Nie zanotowano także podwyższonego ryzyka uszkodzeń płodu, jeśli kobieta została zapłodniona przez mężczyznę stosującego ten specyfik. Accutan może także dawać skutki uboczne w postaci wysuszenia ust, śluzówki nosa i oczu; a ponieważ wiadomo, że zwiększa poziom trójglicerydów i cholesterolu, nie jest wskazany dla osób z wysokim wskaźnikiem cholesterolu lub zakłóconym metabolizmem lipidów.
Accutan zazwyczaj stosuje się w dawkach od 40 do 80 miligramów dziennie przez okres pięciu miesięcy. Na początku trądzik może się nawet pogorszyć, ale zazwyczaj stan skóry zaczyna się poprawiać około trzeciego miesiąca kuracji. Poprawa często następuje jeszcze po zakończeniu kuracji i około 40 procent pacjentów nigdy więcej nie wymaga leczenia trądziku. U większości z nich wystarcza łagodne leczenie miejscowe. Po zakończeniu kuracji Accutanem prawie nigdy nie następuje nawrót schorzenia, a jeśli tak się zdarzy, to zazwyczaj po upływie co najmniej trzech lat i nigdy w tak ostrej formie jak pierwotnie.

Przeciwandrogeny - czyli dlaczego pigułka antykoncepcyjna może złagodzić lub pogorszyć objawy trądziku. U wielu kobiet występowanie trądziku jest spowodowane nadmiernym wydzielaniem androgenów, męskich hormonów produkowanych u kobiet przez korę nadnerczy i jajniki. W niektórych przypadkach nadmiaru androgenów trądzik bywa jedynym objawem. W innych mogą występować dodatkowo: wypadanie włosów, nadmierne owłosienie ciała (hirsutyzm), nieregularne miesiączkowanie oraz bezpłodność. Jeśli zauważysz u siebie któryś z tych objawów, powinnaś o nim powiedzieć dermatologowi i ginekologowi.
Nadmiar androgenów czasami można wykryć przez badanie krwi, i często, choć nie zawsze, lekarze są w stanie określić, czy problem ten jest wynikiem nadczynności kory nadnercza, czy też jajników. Jeśli winne są jajniki, lekarz może ci zalecić doustną pigułkę antykoncepcyjną, która obniży wydzielanie androgenów. Doustna pigułka może także albo pogorszyć, albo poprawić stan cery trądzikowej; pigułka ze stosunkowo wysoką zawartością progesteronu, a niską estrogenu może pogorszyć zmiany trądzikowe. W takiej sytuacji lekarz prawdopodobnie zaleci pigułkę o względnie niskiej zawartości progesteronu i wyższej estrogenu.
Dla kobiet nie tolerujących ubocznego działania pigułek antykoncepcyjnych pozostają leki zwane agonistami hormonów uwalniających gonadotropiny obniżające wydzielanie hormonów przez przysadkę mózgową. Są to zupełnie nowe leki i niewielu lekarzy je przepisuje, choćby dlatego, że u niektórych kobiet dają bardzo poważne efekty uboczne, z objawami przekwitania włącznie, i w zasadzie są zarezerwowane dla nielicznych przypadków trądziku u kobiet, które nie mogą stosować doustnej pigułki antykoncepcyjnej.
Jeśli nadmierny poziom androgenów jest spowodowany nadczynnością kory nadnerczy, lekarz może zastosować terapię małymi dawkami jednego z licznych kortykosterydów, leków obniżających czynność kory nadnerczy. Najczęściej stosowane kortykosterydy to prednison i deksametazon.
Niektórzy lekarze leczą trądzik spowodowany nadmiernym poziomem androgenów lekiem o nazwie spi-ronolakton. Najczęściej przepisuje się go pacjentkom z wysokim ciśnieniem tętniczym krwi, ponieważ ma działanie diuretyczne i obniżające ciśnienie. Spironolakton leczy trądzik, blokując receptory androgenu w skórze i zapobiegając w ten sposób zwiększonemu wydzielaniu łoju. Niestety, u około 40 procent zażywających go kobiet lek ten może wywołać nieregularność miesiączkowania; takiemu działaniu ubocznemu zapobiega się jednak przez łączne stosowanie spironolaktonu i pigułki antykoncepcyjnej.
W odróżnieniu od kuracji Accutanem, po kuracji powyższymi lekami trądzik może dać nawroty.