| Jak powstaje trądzik |
|
Trądzik tworzy się w mieszkach włosowych skóry, zwłaszcza na twarzy, plecach i dekolcie. Każdy mieszek włosowy posiada torebkę, w której włos rośnie. Ujście mieszka włosowego na powierzchni skóry nazywamy porem skóry. Do światła mieszka włosowego uchodzi przewód gruczołu łojowego, wytwarzającego łój, który przemieszcza się na powierzchnię skóry, gdzie wydostaje się porami. W normalnym mieszku włosowym komórki otaczające brodawkę włosa ulegają zrogowaceniu i usunięciu, a na ich miejsce powstają nowe. Komórki owe zwykle są cienkie i wiotkie, przesuwają się niezauważalnie wraz z łojem na powierzchnię skóry, skąd są zmywane. W skórze dotkniętej trądzikiem komórki te są lepkie i przylepiają się do ścianek mieszka włosowego, powodując zaczopowanie jego ujścia. Łój produkowany w gruczołach łojowych zostaje zatrzymany w pułapce i z każdą chwilą narasta. Bakterie, zwykle obecne w ujściach mieszków, zwłaszcza bakteria zwana P. acnes, zaczynają się mnożyć, ponieważ mają więcej pożywki łojowej. Po kilku dniach lub nawet tygodniach te zablokowane grudki łoju zaczynają rosnąć na zewnątrz i tworzy się w nich stan zapalny - w ten sposób powstają pryszcze. Tak więc trzema „czynnikami" tworzącymi trądzik są: (1) wzmożone wydzielanie łoju prowadzące do (2) wzrostu bakterii, które są (3) zablokowane w ujściach mieszków włosowych przez pozlepiane kleiste komórki. Trądzik najczęściej pojawia się u nastolatków, ponieważ w okresie dojrzewania w ich organizmie wzrasta wydzielanie hormonów płciowych. Hormony męskie, zwane androgenami, występujące zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet, są produkowane w większej ilości. Androgeny działają stymulująco na gruczoły łojowe, powodując ich wzrost i zwiększając wydzielanie łoju. Produkcja androgenów jest większa u mężczyzn, dlatego też oni częściej niż kobiety miewają trądzik. Trądzik często występuje u dzieci, których rodzice także go doświadczali, ale nie jest to regułą. Uważa się, że stresy emocjonalne mogą pogarszać stan chorobowy, chociaż lekarze nie ustalili jeszcze przyczyny tego. Być może organizm w stresie produkuje więcej androgenów, a tym samym większą ilość łoju. Panujące w przeszłości przekonanie, że niektóre pokarmy, jak na przykład masło fistaszkowe i kakaowe, przyczyniają się do zaostrzenia objawów trądziku, obecnie jest uważane za fałszywe, aczkolwiek w sporadycznych przypadkach wrażliwość niektórych ludzi na pewne pokarmy może zaowocować zmianami trądzikowymi. Jeśli za każdym razem po spożyciu konkretnych produktów dostajesz wyprysków, to istotnie może to być nadwrażliwość i należy się wystrzegać tych pokarmów w przyszłości. Miejscowy ucisk na skórę może spowodować „trądzik wcierny", nazywany także trądzikiem mechanicznym, który często spotyka się u sportowców noszących watowany strój; na przykład u graczy w futbol trądzik często występuje na tułowiu, pokrywając partie ciała pod naramiennikami, u graczy w golfa zaś w formie pręgi na plecach i klatce piersiowej, wzdłuż śladów odciśniętych przez pas od worka z kijami. Nawet tak nieistotne, wydawałoby się, przyzwyczajenia, jak podpieranie podbródka dłonią lub przyciskanie słuchawki telefonicznej do brody i szyi, mogą zaostrzyć lub spowodować zmiany trądzikowe. Czasami kosmetyki stosowane na skórę w celu poprawienia jej wyglądu - preparat nawilżający lub podkład - mogą go jeszcze pogorszyć, zwiększając prawdopodobieństwo zatkania porów i powodując tym samym tzw. trądzik kosmetyczny. Osoby z trądzikiem powinny unikać takich kosmetyków całkowicie lub kupować te, na których jest wyraźnie napisane, że nie zatykają porów skóry (noncomedogenie) lub nie wywołują ani nie zaostrzają zmian trądzikowych (nonacnegenic). |
