| Herper zoster |
|
Wirus ten, nazywany również varicella zoster, przypomina wirusa herpes simplex pod tym względem, że jeśli raz już się nim zarazisz, to masz go na zawsze, chociaż wejdzie on w nieaktywną fazę, umieszczając się w komórkach nerwowych. Przeważająca większość kobiet i mężczyzn „łapie" wirusa w dzieciństwie, pod postacią ospy wietrznej, zazwyczaj między piątym a ósmym rokiem życia. Ospa wietrzna występuje u niecałych 20 procent dorosłej populacji. Pęcherzyki ospy wietrznej, wypełnione przezroczystym płynem, zwykle najpierw pojawiają się na plecach, brzuchu i klatce piersiowej, ale w ciągu kilku godzin lub dni rozprzestrzeniają się na całe ciało, wywołując nieznośne swędzenie. Choroba najłagodniej przebiega u małych dzieci, a najostrzej u dorosłych, którzy oprócz wysypki mogą mieć silne bóle głowy i mięśni oraz wymagają dłuższego okresu rekonwalescencji. Zakażenie może nastąpić bezpośrednio od chorego, drogą kropelkową, lub pośrednio, przez przedmioty zakażone treścią pęcherzyków albo śliną chorego. Istnieją także dowody, że infekcja może być przenoszona w powietrzu, tak więc już samo przebywanie w pokoju z osobą chorą na ospę wietrzną może zwiększyć ryzyko zachorowania. Ospa wietrzna jest najbardziej zakaźna w okresie pomiędzy dniem przed ukazaniem się wysypki a chwilą, gdy pęcherzyki pokryją się strupkami, czyli około tygodnia. Jeśli kontaktowałaś się z chorym na ospę wietrzną, to, w przypadku zarażenia, wysypka wystąpi przeciętnie dopiero po dziesięciu lub nawet dwudziestu jeden dniach (okres wylęgania się choroby). Leczenie ospy wietrznej polega przede wszystkim na złagodzeniu silnego swędzenia przez aplikowanie na skórę kojących balsamów lub lotionów (np. z zawartością galmanu) i stosowaniu kąpieli w płatkach owsianych. Dorosłym lub dzieciom ze słabym systemem odpornościowym czasami podaje się acyclovir, ale pod warunkiem, że zacznie być stosowany już w pierwszym dniu wysypki; skutecznie łagodzi wtedy objawy chorobowe i skraca czas trwania choroby. Absolutnie przeciwwskazane jest zażywanie aspiryny, ponieważ stosowanie jej podczas ospy wietrznej może doprowadzić do rozwinięcia się poważnej choroby znanej jako syndrom Reye'a. Dla wielu kobiet poważniejszym zmartwieniem niż ospa wietrzna jest fakt, że jeśli się na nią chorowało, to zwiększa się ryzyko późniejszego zachorowania na półpasiec, w przypadku gdy oryginalny wirus varicella zostanie w jakiś sposób zaktywizowany. Większość osób choruje na półpasiec po czterdziestym piątym roku życia. Postać wysypki przy półpaścu jest niemal identyczna jak w ospie wietrznej, z jednym wyjątkiem - nie pojawia się na całym ciele, ale tylko wzdłuż gałązki odpowiedniego nerwu i zawsze na jednej połowie ciała. U młodszych osób pojawia się zazwyczaj na tułowiu, u starszych raczej na twarzy i skórze głowy. Wysypka półpaśca bywa bardzo bolesna i może się utrzymywać przez dwa do trzech tygodni, ale u kobiet po sześćdziesiątce ból może trwać przez kilka miesięcy, nawet jeśli wysypka całkowicie ustąpi; taki długotrwały ból nosi nazwę postherpetic neuralgia. Leczenie półpaśca polega głównie na stosowaniu acycloviru, ale w dawkach wyższych niż przy ospie wietrznej czy opryszczce. Niektórzy lekarze przepisują także leki sterydowe w celu osłabienia stanu zapalnego. Kąpiele łagodzące mogą zmniejszyć swędzenie i pieczenie skóry. |
